Zawieszenie postępowania wykonawczego to jedna z instytucji prawa karnego wykonawczego, której celem jest czasowe wstrzymanie prowadzenia postępowania w sytuacji wystąpienia długotrwałej przeszkody uniemożliwiającej wykonanie prawomocnego orzeczenia.

Kiedy możliwe jest zawieszenie postępowania wykonawczego?

Zgodnie z art. 15 § 2 k.k.w., jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca postępowanie wykonawcze, w szczególności w sytuacji, gdy:

  • nie można ująć skazanego, albo
  • nie można wykonać wobec niego orzeczenia z powodu choroby psychicznej lub innej przewlekłej, ciężkiej choroby,

postępowanie wykonawcze zawiesza się w całości lub w części na czas trwania przeszkody.

Jak konsekwentnie podkreśla się w doktrynie, katalog przesłanek zawieszenia ma charakter otwarty. Oznacza to, że każda długotrwała przeszkoda, która realnie uniemożliwia prowadzenie postępowania wykonawczego, może stanowić podstawę do jego zawieszenia.

Długotrwała przeszkoda jako warunek zawieszenia postępowania

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lutego 1976 r. (sygn. akt: V KR 274/75) wyjaśnił, że przeszkoda uzasadniająca zawieszenie postępowania musi mieć charakter trwały lub długotrwały, a nie jedynie przejściowy. Nie jest przy tym konieczne precyzyjne określenie czasu jej trwania – wystarczające jest ustalenie, że nie może ona zostać usunięta w krótkim okresie.

Niemożność ujęcia skazanego

Jedną z najczęściej występujących w praktyce podstaw zawieszenia postępowania wykonawczego jest niemożność ujęcia skazanego. Przesłanka ta zachodzi wówczas, gdy pomimo podjęcia przez sąd i właściwe organy wszelkich dostępnych czynności poszukiwawczych, miejsce pobytu skazanego pozostaje nieznane.

Co istotne, sama okoliczność wyjazdu skazanego za granicę nie uzasadnia automatycznie zawieszenia postępowania wykonawczego. Konieczne jest bowiem ustalenie, że skazany rzeczywiście uchyla się od wykonania kary, a jego miejsce pobytu nie może zostać ustalone pomimo dochowania należytej staranności przez organy.

Choroba psychiczna lub ciężka choroba a zawieszenie wykonania kary

Drugą istotną grupą przesłanek zawieszenia postępowania wykonawczego jest niemożność wykonania orzeczenia z powodu stanu zdrowia skazanego.

W orzecznictwie wskazuje się jednak, że nawet choroba przewlekła nie uzasadnia zawieszenia postępowania, jeżeli może być skutecznie leczona w warunkach izolacji penitencjarnej lub w szpitalu więziennym.

Podstawą dla zawieszenia postępowania będzie więc tylko taka choroba, która uniemożliwia wykonanie orzeczonej kary, ponieważ stwarza zagrożenie jego życia lub poważne niebezpieczeństwo dla jego zdrowia, względnie uniemożliwia prawidłowe wykonanie przez niego kary ograniczenia wolności ( I. Zgoliński [w:] J. Lachowski (red.), Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, wyd. 5, 2023, art. 15, Nb 10).

W odniesieniu do osób upośledzonych umysłowo i zmagających się z chorobami psychicznymi podnosi się, że tego rodzaju sytuacje mogą stanowić przyczynę zawieszenia postępowania po uprzednim uzyskaniu przez sąd opinii biegłych np. zawieszenie postępowania wykonawczego z uwagi na chorobę psychiczną skazanego wymaga uprzedniego uzyskania opinii biegłych psychiatrów, a w razie potrzeby również psychologa.

Nie można stworzyć wyczerpującego katalogu chorób psychicznych uniemożliwiających wykonanie kary. Zdarza się, że te same objawy chorobowe czy zespół objawów występują w chorobie psychicznej, jak też w innych zakłóceniach czynności psychicznych niezaliczonych przez art. 32 § 2 Kodeksu karnego do chorób psychicznych (por. post. SA w Krakowie z 28.12.2005 r., sygn. akt: II AKzw 824/05, KZS 2006, Nr 1, poz. 42).

Choroba musi bowiem realnie uniemożliwiać wykonanie orzeczonej kary, a nie jedynie utrudniać jej wykonanie.

Zawieszenie postępowania wykonawczego w całości lub w części

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, zawieszenie postępowania wykonawczego nie musi obejmować całego postępowania. Sąd Apelacyjny w Katowicach w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2011 r. (sygn. akt: II AKzw 1378/11) wskazał, że dopuszczalne jest zawieszenie postępowania jedynie w określonym zakresie, o ile przeszkoda dotyczy wyłącznie części wykonywanych obowiązków.

Czy zawieszenie postępowania wstrzymuje jego bieg?

Zawieszenie postępowania wykonawczego oznacza całkowite wstrzymanie jego biegu.

Oznacza to, że sprawa zostaje „zatrzymana w miejscu”. Sąd nie prowadzi jej dalej i nie może podejmować żadnych czynności wykonawczych, dopóki nie wyda postanowienia o podjęciu postępowania.

Wygląda to tak, jakby postępowanie zostało „włożone do szuflady” – nic się nie dzieje, nic nie biegnie, a wykonanie kary lub innego obowiązku jest wstrzymane.

Zawieszenie postępowania wykonawczego a bieg przedawnienia

Szczególnie istotnym zagadnieniem praktycznym jest wpływ zawieszenia postępowania wykonawczego na bieg przedawnienia wykonania kary. Zgodnie z art. 15 § 3 k.k.w., zawieszenie postępowania nie wstrzymuje biegu przedawnienia w tym zakresie, chyba że skazany uchyla się od wykonania kary.

Jednocześnie ustawodawca wprowadził maksymalny, dziesięcioletni okres wstrzymania biegu przedawnienia, co ma zapobiegać nieograniczonemu w czasie pozostawaniu skazanego w stanie niepewności prawnej.

Dodatkowo art. 15 § 4 k.k.w. przewiduje, że wykonywanie kary pozbawienia wolności, zastępczej kary pozbawienia wolności, kary aresztu, kary aresztu wojskowego oraz środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności wstrzymuje bieg przedawnienia, niezależnie od tego, czy odbywa się to w tej samej czy innej sprawie.

Zaskarżalność postanowienia o zawieszeniu postępowania wykonawczego

Na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania wykonawczego przysługuje zażalenie.

Jeżeli Twoja sprawa dotyczy zawieszenia postępowania wykonawczego, przedawnienia wykonania kary albo innych wątpliwości na etapie wykonawczym, warto skonsultować ją z prawnikiem. Każdy przypadek jest inny, a decyzje podejmowane w tym stadium postępowania mogą mieć istotne skutki prawne na przyszłość.

Zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią – pomożemy ocenić Twoją sytuację prawną i wskażemy możliwe dalsze kroki.

📞 +48 882 843 157
📧 kancelaria@adwokatmikulski.pl