Składanie zeznań w toku postępowania sądowego nie jest zwykłą rozmową. To czynność procesowa, która wiąże się z odpowiedzialnością karną. Ustawodawca przewidział surowe konsekwencje dla osób, które w toku przesłuchania świadomie mijają się z prawdą albo zatajają istotne fakty.

W tym artykule wyjaśniamy, kiedy można ponieść odpowiedzialność karną za fałszywe zeznania, kogo dotyczy oraz jakie kary mogą zostać orzeczone.

Składanie fałszywych zeznań w sądzie

Zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego:

„Kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”

Co to oznacza?

✔ Odpowiedzialność karna może zostać poniesiona za świadome kłamstwo, a nawet za celowe przemilczenie istotnych faktów
✔ Odpowiedzialność dotyczy nie tylko postepowań przed sądem, ale także m.in. przed policją,, prokuratorem czy organami administracyjnymi.

Kiedy świadek nie odpowiada za fałszywe zeznania?

Nie każde fałszywe zeznanie skutkuje odpowiedzialnością karną. Przepisy przewidują kilka istotnych wyjątków:

  • Jeżeli świadek nie został pouczony o odpowiedzialności karnej lub nie odebrano od niego przyrzeczenia – nie ponosi kary (art. 233 § 2 k.k.) – pouczenie świadka to obowiązek organu. Jeśli zabraknie takiej informacji, nie można przypisać świadkowi winy.
  • Jeżeli świadek nie wiedział o prawie odmowy zeznania – dotyczy to m.in. małżonka oskarżonego, jego rodziców, dzieci itd.
  • Jeżeli świadek nie wiedział o prawie odmowy odpowiedzi na pytanie – jeżeli narażałby odpowiedzią siebie lub osobę najbliższą na odpowiedzialność karną.

Wobec tego, np. jeśli Jan mimo prawa odmowy zeznań zeznaje fałszywie, a nie wiedział o takim „przywileju” – nie odpowie karnie za złożone nieprawdziwe zeznania.

Jakie kary grożą za fałszywe zeznania?

Za składanie fałszywych zeznań grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Jeżeli świadek zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym, podlega łagodniejszej karze – pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Czy sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary w przypadku fałszywych zeznań?

 Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet zadecydować o odstąpieniu od jej wymierzenia, jeżeli:
1) fałszywe zeznanie, dotyczy okoliczności niemogących mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy,
2) sprawca dobrowolnie sprostuje fałszywe zeznanie zanim nastąpi, chociażby nieprawomocne, rozstrzygnięcie sprawy.

Przykład: Świadek podczas przesłuchania podaje nieprawdę, ale po chwili przyznaje, że obawiał się konsekwencji i postanawia powiedzieć prawdę. Jeżeli korekta nastąpi podczas tego samego przesłuchania – świadek nie odpowiada karnie. Gdyby świadek chciał sprostować fałszywe zeznanie po wydaniu wyroku np. skazującego w sprawie jest już za późno na uniknięcie odpowiedzialności karnej.

Jak zeznawać, aby nie narazić się na odpowiedzialność karną?

  1. Należy mówić wyłącznie o faktach, które się pamięta, nie koloryzować.
  2. Jeżeli świadek nie jest pewny odpowiedzi, powinien to jasno zaznaczyć w trakcie przesłuchania.
  3. Jeżeli pytanie organu jest niejasne, świadek może poprosić o doprecyzowanie. To pomoże też uniknąć nieporozumień.
  4. W przypadku bliskich relacji z oskarżonym czasami warto rozważyć skorzystanie z prawa odmowy zeznań, tak aby w emocjach nie przekłamywać pewnych opisów zdarzeń na korzyść bliskiej nam osoby.

Potrzebujesz wsparcia przed złożeniem zeznań? Masz więcej pytań?


Dla wielu osób samo wezwanie do złożenia zeznań wiąże się ze stresem. Niepewność, jakie pytania mogą paść, jak formułować odpowiedzi i jakie prawa przysługują świadkowi, jest całkowicie naturalna. Świadek nie musi jednak radzić sobie z tym sam — prawo pozwala skorzystać z profesjonalnej pomocy.


Jeżeli masz wątpliwości, jak przygotować się do przesłuchania lub obawiasz się, że nieświadomie narazisz się na odpowiedzialność karną, skorzystanie z porady adwokata może znacząco zwiększyć Twoje poczucie bezpieczeństwa.


Jeśli chcesz omówić swoją sytuację przed przesłuchaniem albo po prostu potrzebujesz pomocy prawnej — wystarczy skontaktować się z naszą kancelarią.

tel . +48 882 843 157 | kancelaria@adwokatmikulski.pl