Wielu kierowców i obywateli, którzy mają do czynienia z Policją, zastanawia się: czy muszę przyjąć mandat? Czy odmowa przyjęcia mandatu to poważne ryzyko, czy rozsądna decyzja?
Wbrew pozorom odmowa przyjęcia mandatu to prawo przysługujące każdemu, a jedynie przejaw buntu wobec funkcjonariusza.
Czym jest mandat karny i kto może go wystawić?
Mandat karny to jedna z form ukarania za wykroczenie.
Postępowanie mandatowe reguluje Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia.
Zgodnie z przepisami, mandaty mogą nakładać różne organy – najczęściej Policja, ale również m.in. Inspekcja Transportu Drogowego, Państwowa Inspekcja Pracy, Straż Graniczna czy organy Krajowej Administracji Skarbowej.
Mandatem można ukarać osobę, która została:
- przyłapana na gorącym uczynku lub bezpośrednio po popełnieniu wykroczenia,
- zidentyfikowana na podstawie urządzenia rejestrującego lub pomiarowego (np. fotoradaru), jeżeli nie ma wątpliwości co do sprawcy.
Funkcjonariusz ma obowiązek poinformować o wysokości grzywny, kwalifikacji prawnej czynu, a także o prawie do odmowy przyjęcia mandatu i o konsekwencjach takiej decyzji.
Czy można odmówić przyjęcia mandatu?
Zgodnie z art. 97 §2 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia:
„Sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego.”
Oznacza to, że każdy obywatel ma prawo nie zgodzić się z ustaleniami funkcjonariusza i odmówić przyjęcia mandatu.
Odmowa przyjęcia mandatu nie jest przestępstwem ani wykroczeniem.
Co się dzieje po odmowie przyjęcia mandatu?
W przypadku odmowy przyjęcia mandatu, funkcjonariusz:
- Sporządza notatkę o odmowie.
- Przekazuje sprawę do właściwego organu.
- Właściwy organ kieruje wniosek o ukaranie do sądu.
To sąd, a nie Policja – rozstrzyga, czy rzeczywiście popełniłeś wykroczenie.
Oczywiście, w postępowaniu sądowym możesz przedstawić swoje wyjaśnienia i dowody, powołać świadków, a zwłaszcza zakwestionować pomiar lub interpretację naruszenia przepisów przyjęta przez funkcjonariusza.
Jeżeli sąd uzna, że nie doszło do wykroczenia – uchyli prawomocny mandat karny.
Jeżeli jednak sąd potwierdzi Twoją winę – grzywna może być wyższa niż pierwotny mandat, a dodatkowo najpewniej poniesiesz koszty postępowania sądowego.
Kiedy warto odmówić przyjęcia mandatu?
Odmowa przyjęcia mandatu to poważna decyzja. Warto z niej skorzystać wtedy, gdy masz poważne wątpliwości co do zasadności ukarania mandatem, np.:
- pomiar prędkości lub rejestracja zdarzenia mogły być błędne (np. licznik prędkości w samochodzie wskazywał znacznie niższą prędkość),
- funkcjonariusz błędnie ocenił sytuację faktyczną,
- przepis został zastosowany niewłaściwie, nieprawidłowo go zinterpretowano w konkretnych okolicznościach.
Przykład z praktyki
Pani Katarzyna została zatrzymana przez Policję za przekroczenie prędkości o 19 km/h. Policjant poinformował o mandacie w wysokości 200 zł i 2 punktach karnych. Pani Anna odmówiła przyjęcia mandatu, wskazując, że jej prędkościomierz wskazywał dozwoloną prędkość. Podniosła fakt, iż policjant użył co prawda ręcznego miernika, ale pomiar wykonano w miejscu, gdzie na jezdni znajdowały się dwa pojazdy. Twierdziła, że pomiar mógł dotyczyć innego auta.
Sąd po analizie nagrania z kamery potwierdził, że funkcjonariusz nie mógł mieć pewności, którego pojazdu dotyczył wynik. Mandat został uchylony.
Mity o odmowie przyjęcia mandatu
„Jak odmówię, to i tak wpiszą mi punkty karne.” – nieprawda. Punkty karne są naliczane dopiero po wydanym prawomocnym orzeczeniu sądu lub po przyjęciu mandatu.
„Odmowa to brak szacunku wobec Policji.” – odmowa przyjęcia mandatu to prawne uprawnienie, a nie przejaw niekulturalnego, bezzasadnego buntu.
„Sąd da większą karę niż mandat.” – nie w każdym wypadku – jeśli masz rację, mandat zostanie uchylony. Niestety w razie przegranej grzywna bywa czasami wyższa.
Masz wątpliwości, czy odmówić przyjęcia mandatu?
Każda sytuacja jest inna. W naszej kancelarii analizujemy sprawy indywidualnie – oceniamy, czy istnieją podstawy do odmowy przyjęcia mandatu i w razie potrzeby reprezentujemy klientów w postępowaniu przed sądem.
📞 +48 882 843 157
📧 kancelaria@adwokatmikulski.pl
